Bugun...



107 Yıl Önce Bugün Van İşgal Edildi

Bugün işgalin 107. yıl dönümü. 20 Mayıs 1915'de Ruslar orduları ve Ermeni gönüllü birlikleri tarafından Van işgal edildi. İsyancı Ermeni çetelerinin lideri Aram Manukyan işgalci Ruslar tarafından Van Valisi olarak atandı. Hüznün sembolü olarak kabul edilen, ağlayan gelinleri yansıtan Ters Lale/ Ağlayan Gelin çiçeği Van’ın işgali ve acı günlerini temsil ediyor

facebook-paylas
Güncelleme: 20-05-2022 10:07:19 Tarih: 20-05-2022 10:01

107 Yıl Önce Bugün Van İşgal Edildi

 

Bugün işgalin 107. yıl dönümü. 20 Mayıs 1915'de Ruslar orduları ve Ermeni gönüllü birlikleri tarafından Van işgal edildi.  İsyancı Ermeni çetelerinin lideri Aram Manukyan işgalci Ruslar tarafından Van Valisi olarak atandı. Hüznün sembolü olarak kabul edilen, ağlayan gelinleri yansıtan Ters Lale/ Ağlayan Gelin çiçeği Van’ın işgali ve acı günlerini temsil ediyor.

 

 

Osmanlı Ermenileri 1890'lardan itibaren Anadolu'nun her köşesinde çok sayıda isyan çıkarmışlardı. 1. Dünya Harbi döneminde Osmanlı Devleti 8 ayrı cephede savaşırken İngiltere, Fransa, İtalya ve Amerika’nın teşvik ve destekleriyle Ermeniler 1915’de devlet kurma hayaliyle isyan etti.

 

ERMENİLER VAN'DA İSYAN HALİNDEYDİ

18 Mart 1915'te Çanakkale’de emperyalist güçlere karşı vatan mücadelesi verilirken 17 Nisan 1915'te Van’da Ermeniler ayaklanmıştı.  Birinci Dünya Savaşı'nda Rus saldırıları devam ederken Ruslarla işbirlikçiliği yapan Ermeniler Türk Ordusu'nun gerisinde Türk-Kürt köylerine baskınlar düzenleyerek halka büyük zarar veriyorlardı. Kadın, çocuk ve yaşlısı dâhil Zeve köyüne sığınan 7 köy ahalisinden 2 bin 500 masum ahali Ermeni çeteleri tarafından acımasızca katledilirken, Van Kalesi  güneyinde  bulunan eski Van şehri yakılıp yıkılıyordu. Hayatta kalan Vanlılar ise  canlarını kurtarabilmek için yollara düşerek Güney illerine muhacir olmuştu.

 

 

“ERMENİLERİN AYAKLANMACI GÜÇLERİ TOPLANDILAR”

İsyancı Ermeni çeteleri işbirlikçiliği ile gerçekleşen Rus işgalini "Ölüm ve Sürgün" eserinde ayrıntılarıyla anlatan Justin McCarthy : "1915 Mart'ında, Van vilayetinde ayaklanma patlak verdi. Ermenilerin ayaklanmacı güçleri toplandılar ve örgütlendiler. Bundan sonra Ermeni köylüleri Van kentine sızdı. Ermeni köylüler Müslüman köylerine saldırdı ve buna karşılık 20 Nisan'da Ermeniler, polis karakollarına ve Müslümanların konutlarına ateş etmeye başladılar. Ermeni ayaklanmacılar kentin içinde ve çevre köylerde kendi ayaklanmalarını sahneye koymak için yeterince silah gizlemişlerdi ve Osmanlıların hesabına göre 4 bini bulan sayıda Ermeni savaşçısı kentin içine girmişti. Ermeniler ilerleyip Osmanlı güvenlik güçlerini yenilgiye uğrattıkça, Müslüman mahallesini de yakıyorlar ve ellerine düşen Müslümanları öldürüyorlardı. " İfadelerine yer veriyor.

 

“ÜÇ YIL ZARFINDA HİÇ EKİN EKİLMEDİ VE SONUÇTA AÇLIK OLDU”

Vanlıların yaşadığı acılara, kayıplara ve yıkımlara ayrıntılarıyla kitabında değinen Justin McCarthy, "Müslümanlar modern çağ tarihinin en büyük acılarından birini yaşadı, Osmanlı'da Doğu Ermenilerinin dini merkezi olarak büyük önem taşıyan Van'daki Akdamar Kilisesi'nden sorumlu rahip Arsen Van'daki Taşnakların liderlerinden İskân tarafından öldürüldü. Van belediye başkanı Bedros Kapamacıyan ve Gevaş kaymakamı Armarak, suikasta kurban gitti. Ermeniler Van'da isyan edince, Doğudaki Müslümanlar tarafından, üç yıl zarfında hiç ekin ekilmedi ve sonuçta açlık oldu. Doğu Anadolulular kaçarken kolera, tifüs ve tifo onların yanında idi. Rus ordularının öldüremedikleri veya hastalıktan ölmeyenler ise Ermeniler ile Türkler arasındaki savaşlarda öldüler. Sonuçta gene ölü sayısı akla durgunluk verecek bir düzeye çıkmıştı. Osmanlı vilayeti olan Van'da Müslümanların yüzde 62'si ölmüştü. Bu olayların sonucunda Müslümanların ve Ermenilerin çektikleri acılar malumdur, bu halklar arasındaki kanlı bir savaşın hikâyesidir ve bu savaş sırasında ilgili tarafların hepsi büyük kayıplar vermiştir. Osmanlılar Doğu'nun büyük bir bölümünü geri aldıklarında Ermeni halk Rusya'ya kaçtı. Orada açlık ve hastalıklar yüzünden öldüler. "

 

 

“VANLILAR ACI ÇEKMİŞ ATALARINI, ANMASI VE YASLARINI TUTMASI GEREKİR “

Vanlıların onurlu davranış sergileyerek 1915'te acı çekmiş atalarını hatırlaması, anması ve yaslarını tutması gerektiğini ifade eden McCarthy hangi kazanım için olursa olsun, kendi ataları hakkında söylenen yalanları kabul etmek onurlu bir davranış değildir.  Ben, ayrıca inanıyorum ki, bir gün, belki yakında, belki daha ileriki gelecekte, gerçek tüm dünya tarafından tanınacaktır..! " diyor.

 

Nisan ayında başlayan Ermeni ayaklanmasına destek veren Rus birlikleri Genaral Yudeniç'in gözetiminde Turhin Ermeni Druzinanlarının rehberliğinde harekete geçerek 20 Mayıs günü Van'ı tamamen  ele  geçirdi. Şehir varoşlarında Müslümanlarla iç içe yaşayan, komşu olan Ermeniler tarafından coşku ile karşılanan Rus komutanına tuz, ekmek ikram edildi. Askerlerin subayların boyunlarına çiçekler takıldı.  Rus General Yurdeniç Van'da isyanı yöneten Aram Manukyan'ı vali olarak atadı. Yakılıp yıkılan, hafızasını, ekonomik gücünü, kültürünü ve bütün değerlerini yitiren Van 2 Nisan 1918'de kurtarılarak  yeni Van bağlar mevkii denilen bugünkü yerinde yeniden kurulmuştu.

 

 İŞGAL, KATLİAM VE HÜZÜNÜN DOĞAL SEMBOLÜ AĞLAYAN GELİN ÇİÇEĞİ

 

Hüznün sembolü olarak bilinen en eski süs bitkisi olan, soğanlı bitkiler famIilyasından Ters Lale Van’da halk arasında "ağlayan gelin" olarak bilinmektedir. Ağlayan Gelin çiçeği birçok din ve kültür için hüznün sembolü kabul edilmiş, efsanelere konu olmuştur.

 

İŞGALİN VE ACI GÜNLERİN DOĞAL SEMBOLÜ

 

19. yüzyılın sonlarına kadar Osmanlı topraklarına has bir çiçek olarak kalan Ağlayan Gelin, Anadolu coğrafyasına ait endemik bir türdür. Doğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde doğal yayılış gösteren Ağlayan Gelin çiçeğine Asya ülkelerinden Afganistan, İran, Irak ve Hindistan’ın yüksek kesimlerinde rastlanılıyor. Van yöresinde yaygın olarak yetişen Sümbül, Nergis kadar Ağlayan Gelin çiçeği de Osmanlı döneminde popüler olmuştur. Ağlayan Gelin çiçeği doğal olduğu kadar Van için tarihi anlam ve değer de taşımaktadır.

 

VAN'IN HÜZÜN AYLARI;  NİSAN -MAYIS

 

Ağlayan Gelin çiçeği Van için tarihi dönem sayılan Nisan-Mayıs aylarında doğada hayat bulmaktadır. 1915’teki Ermeni isyanlarının başladığı tarih olan 15 Nisan ile Van’ın Ruslar ve Ermeni çeteleri tarafından işgali edilerek yakılıp yıkıldığı, acıların yaşandığı gözyaşlarının döküldüğü 20 Mayıs tarihleri arasında gözyaşı dökerek açmakta ve ömrü 15 gün sürmektedir. Ağlayan Gelin çiçeği akıttığı doğal gözyaşı damlalarıyla Van'da yaşanan isyan, ihanet, işgal ve katliamların doğal sembolü olarak kabul edilmektedir.

GELİNLERİN TRAJEDISI

Tarihi kaynaklarda ve görgü tanıklarının ifadelerinde Zeve’ye sığınan 7 köy halkından yaşlı kadın çocuklar Ermeni çetelelerince acımasızca katledilmiştir. İffetlerini korumak, canlarınım kurtarmak için bazı kızlar, gelinler gözyaşları içinde kendilerini Mermit çayına atmış. Zeve'nin yanı sıra Gevaş Yanıkçay köyünde Ağlayan Gelin çiçekleri renga renk açarken kadınlar, kızlar, yaşlılar, çocuklar ve gelinler acımasızca topluca katledilmiştir. Gelinlerin gözyaşı ve feryadına tanık olan Ağlayan Gelin çiçeklerinin hüzün içinde damla damla gözyaşı dökerek Van halkı arasında kabul edilmektedir.  Van’ın isyan ve işgal ayları olan Nisan-Mayıs dönemleri çiçek açarak hüzünle gözyaşı akıtan Ağlayan Gelin çiçeği 1915’in sembolleşen çiçeğidir.

 

 

VANLILAR ANIYOR UNUTMUYOR

 

Van halkı 1915’de şehitlerini,  katliam ve muhacirlik sırasında yollarda hayatını kaybeden Müslüman ahaliyi rahmet, saygı ve hüzünle anıyor; anlıyor, anlatıyor; unutmuyor, unutturmuyor.




Kaynak: YENİ DOĞU GAZETESİ

Editör: HAKAN YUR

Bu haber 157 defa okunmuştur.


Etiketler :

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER GÜNDEM Haberleri

Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
YAZARLAR
ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
HABER ARŞİVİ
GAZETEMİZ

Web sitemize nasıl ulaştınız?


nöbetçi eczaneler
HABER ARA
YUKARI YUKARI